Công ước đa dạng sinh học và nghị dịnh thư an tòan sinh học

Cập nhật: 21/06/2011

(Convention on Biological Diversity viết tắt là CBD) được thông qua vào tháng 5 năm 1992 tại Nairobi và được đưa ra để các nước ký kết trong Hội nghị về Môi trường và Phát triển của Liên hợp quốc tại Rio de Janeiro vào ngày 5 tháng 6 năm 1992. Công ước bắt đầu có hiệu lực từ ngày 29 tháng 12 năm 1992. Đến ngày 20 tháng 8 năm 2002 Công ước có 182 thành viên tham gia.

 Mục tiêu của Công ước nhằm:

• Bảo tồn đa dạng sinh học
• Sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên, và
• Chia xẻ công bằng và bình đẳng các lợi ích phát sinh từ việc sử dụng những nguồn tài nguyên di truyền.

Công uớc ra đời là bước ngoặt về khung pháp lý trong lĩnh vực môi trường và phát triển. Công ước có cách tiếp cận toàn diện về vấn đề bảo tồn đa dạng sinh học toàn cầu và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Công uớc cũng bao quát các vấn đề kinh tế - xã hội liên quan như chia xẻ các lợi ích phát sinh từ việc sử dụng những nguồn tài nguyên di truyền và tiếp nhận công nghệ, trong đó có công nghệ sinh học 

CBD có ba điều khoản trực tiếp liên quan đến sinh vật biến đổi gen (living modified organisms - LMO). Một điều khoản (Điều 19(3) dẫn đến các đàm phán hình thành Nghị định thư Cartagena. Hai điều khoản còn lại (Điều 8(g) và 19(4)) quy định các nghĩa vụ bắt buộc áp dụng cho tất cả Bên tham gia CBD dù các Bên này có tham gia Nghị định thư hay không. Điều 8(g) nhìn chung đề cập đến các biện pháp cần thực hiện ở cấp quốc gia và yêu cầu các bên tham gia quy định và quản lý những rủi ro liên quan đến các sinh vật biến đổi GEN (LMO) tạo ra từ công nghệ sinh học có thể có các tác động bất lợi đến bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học, và đối với sức khoẻ con người. Điều 19(4) xem xét việc vận chuyển các sinh vật biến đổi GEN (LMO) từ một bên tham gia sang bên khác và yêu cầu mỗi Bên tham gia cung cấp thông tin về những quy định quốc gia liên quan đến việc sử dụng và đảm bảo an toàn các sinh vật biến đổi GEN (LMO) cũng như thông tin sẵn có về những ảnh hưởng bất lợi có thể do việc giải phóng các sinh vật biến đổ GEN (LMO) cho Bên tham gia nhập khẩu.

Nghị định thư an toàn sinh học

(The Biosafety Protocol) được thông qua năm 2000 tiếp theo đó đã thành lập một tổ chức liên chính phủ về nghị định thư an toàn sinh học (Intergovernmental Committee for the Cartagena Protocol on Biosafety (ICCP). Đây là Nghị định thư đầu tiên đi kèm Công ước CBD. 

Mục tiêu của Nghị định thư là góp phần bảo đảm mức độ bảo vệ thỏa đáng trong lĩnh vực chuyển giao, xử lý và sử dụng an toàn các sinh vật biến đổi gen (GMO) có được từ công nghệ sinh học hiện đại có thể có tác động bất lợi đến bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học và  đối với sức khỏe con người, nghị định thư chú trọng đặc biệt đến vận chuyển xuyên biên giới các sản phẩm biến đổi GEN.

Nghị định thư Cartagena thúc đẩy an toàn sinh học bằng cách thiết lập các luật lệ và thủ tục thực tế cho việc chuyển giao, xử lý và sử dụng an toàn GMO, đặc biệt tập trung vào việc điều tiết sự vận chuyển GMO qua biên giới từ nước này tới nước khác. Hệ thống này định ra hai nhóm thủ tục:

Thứ nhất, đối với GMO được đưa vào môi trường một cách có chủ định;

Thứ hai, đối với GMO được sử dụng trực tiếp làm thực phẩm, thức ăn gia súc hoặc để chế biến.

Cả 2 nhóm thủ tục được thiết kế để đảm bảo rằng các nước nhập khẩu được cung cấp thông tin cần thiết giúp cho việc ra các quyết định đã được thông báo trước về việc có nhập khẩu GMO hay không. Các chính phủ trao đổi thông tin này thông qua Trung tâm trao đổi thông tin về an toàn sinh học BCH và các quyết định của họ dựa vào những đánh giá rủi ro có cơ sở khoa học và cách tiếp cận phòng ngừa, 

Nghị định thư về An toàn sinh học cũng nhằm mục đích tránh những tác động bất lợi đến việc bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học mà không làm xáo trộn hoạt động buôn bán lương thực trên thế giới một cách không cần thiết.

Nghị định thư về An toàn Sinh học sẽ có hiệu lực vào ngày 11/9/2003. Mặc dù Hoa Kỳ không phải là một Thành viên của Công ước CBD và do đó không thể trở thành một Thành viên của Nghị định thư về An toàn sinh học, Hoa Kỳ vẫn tham gia đàm phán về nội dung và góp phần vào các công việc chuẩn bị tiếp theo cho việc thực thi Nghị định thư do Uỷ ban Liên chính phủ về Nghị định thư Cartagena tiến hành.

Nghị định thư Cartagena tạo cho các nước cơ hội thu thập thông tin trước khi những sản phẩm sử dụng công nghệ sinh học mới được nhập khẩu. Nó thừa nhận quyền quản lý của mỗi nước đối với sản phẩm sử dụng công nghệ sinh học, phù hợp với những cam kết quốc tế hiện hành. Nó cũng tạo ra một khuôn khổ góp phần cải thiện năng lực bảo vệ đa dạng sinh học của các nước đang phát triển.